HOME |
||
 |
|
|
| Comments |
||
| Primarna stanja slike Ukoliko hoćemo da definišemo rad Gorana Despotovskog u kontekstu pojava i zbivanja na srpskoj umetničkoj i kulturnoj sceni, moraćemo se upustiti u veoma komplikovano istraživanje te scene. Na njoj postoji jedan ceo korpus vrlo komplikovanih principa i načela koji su utisnuti u gotovo svaki umetnički rad. Ona je na direktan ili indirektan način ostavila duboke posledice na angažmane mladih umetnika, kritičara, institucija koje prate umetnost, na likovne akademije, jednostavno izmenjene su sve okolnosti (socijalne, političke), a pre svega egzistencijalne. Naravno, za sve mlade umetnike, pa i za Gorana Despotovskog, koji su svoj umetnički rad počeli početkom devedesetih, takvi uslovi su pričinjavali još jedan poseban napor da se jasno odredi pravac delovanja i zanimanja. Despotovski će u nesagledivoj celini mnogobrojnih aktuelnih produkcija tražiti puteve kroz nepregledna područja umetničkih pojava. Nošen umetničkom intuicijom, za sobom će tokom studiranja na akademiji ostaviti desetine radova u kojima su vidjive sve dinamične promene u neposrednom društvenom okruženju, koje su na jedan direktan način ujedno bile i mali akcelator njegove umetnosti. Figura koja se konstantno pojavljuje u velikom broju njegovih ranijih slika, stalno doživljava dramatične promene, ona je prividno slobodna a konstantno je karakteriše pokušaj da odrazi reagovanje umetnika vezano za stvarnost oko njega. Elementi slobodnog realizma u poje dinim slikama su neusiljeno erotizirani a prizori intime ženskih tela izraženi su u tamnim tonovima sa izuzetno puno osećaja za valerske vrednosti. Za razliku od velikog broja slikara koji takve prizore intime i erotike rešavaju sa veoma malo boje , materijala i sa tankim površnim namazima, Despotovski sa svešću zrelog slikara, svoje figure slika pastuozno i ekspresivno. Gest čiste iskrene neposrednosti, lišen je svih suvišnih metaforičkih i literarnih elemenata koji obično prate ovakvu vrstu slikarstva, pojačan je autonomnošcu materijala na podlozi slike. Figura se potiskuje u drugi plan a ističe se likovna vrednost slike. I upravo je to vrednost umetnosti koju nam Despotovski nudi, autonomnost slike sa potpunom svešću o tome. On neslika sumorne monohromatske projekcije i prizore pozajmljene iz medijske kulture, nage žene sa duplerica i andergraund stripova. Figura nije nimalo karikaturalna niti je njen oblik formalan, ona je samo nosilac ili podloga za umetnost. Dominantni plastički elementi na pojedinim radovima, razvijali su se u najužoj vezi sa fenomenima industrijskog i postistorijskog sveta a sadržajni izvori potiču ili su nicali iz umetničke i društvene podloge. Skoro neprimetno sa svešcu, umetnik je gurnuo figuru u drugi plan, uklonio je sa slike i upustio se u izradu slika koje sad predstavljaju jedinstvenu akomulaciju materijala. Namazi boje su povećani, ekspresija slike, boje i materijala svedena je na najmanju literarnu meru, a ceo proces usmeren je ka jednom novom predmetu-objektu. Upravo takva obnova primarnih stanja slike predstavlja najveću vrednost ovih novih radova a ceo postupak treba svatiti kao izraz onih zdravih pogleda o defetisizaciji pojma slike. Momenti napuštanja iluzionističkog značenja prostora i konstruktivnog tretmana materijala na slici stavljaju u prvi plan težnju umetnika da sliku vidi kao delo otvoreno i realno u prostoru, kao svesni trag vlastite duhovne i fizičke prisutnosti u vremenu u kojem živi. Potrebno je, konačno, postaviti pitanje cilja i značenja slika Gorana Despotovskog na smom početku umetničkog posla, pitanje njihovog jezičkog i sociološkog refleksa, naravno, sve to u kontekstu globalnih promena na celoj srpskoj likovnoj i umetničkoj sceni. Sa sigurnošću se može reći da ovaj umetnički stav, makar na samom svom početku, je odgovoran i izraz je otpora umetnika koji svoj odgovor na krizu društva traži isključivo u iskustvima istorije moderne umetnosti. Živko Grozdanić 2000.g. |
||